Vladimir Il'ich Lenin; sinh năm 1870  mất năm 1924, nhà lí luận chính trị người Nga, nhà triết học, người phát triển chủ nghĩa Mác trong thời đại đế quốc chủ nghĩa, người sáng lập Đảng Cộng sản Liên Xô và Nhà nước Liên Xô, người sáng lập Quốc tế Cộng sản (Quốc tế III). Sinh trưởng trong một gia đình trí thức ở Ximbiaxkơ (Simbirsk, nay là Ulianôpxkơ (Ul'janovsk). Năm 1887, bị đuổi khỏi Trường Đại học Tổng hợp Kazan và bị đày 1 năm vì tham gia phong trào sinh viên cách mạng. Năm 1891, tốt nghiệp đại học luật với tư cách thí sinh tự do; lập nhóm macxit đầu tiên ở Xamara (Samara); từ năm 1893, lãnh đạo những người macxit ở Pêtecbua (Peterburg). Năm 1894, viết "Những người "bạn dân" là thế nào và họ đấu tranh chống những người xã hội - dân chủ ra sao?" nhằm phê phán chủ nghĩa dân tuý. Năm 1895, bị tù rồi bị đày đi Xibia (Sibir'). Năm 1900, trở về Nga, rồi ra nước ngoài hoạt động, gặp Plêkhanôp G. V. (G. V. Plekhanov), cùng với Plêkhanôp ra báo "Tia lửa" (Iskra), tờ báo cách mạng macxit đầu tiên của nước Nga. Lênin đã nghiên cứu kế hoạch xây dựng một đảng macxit kiểu mới, lần lượt viết "Làm gì" (1902) trình bày kế hoạch xây dựng đảng về mặt tư tưởng, "Một bước tiến hai bước lùi" (1904) nêu ra nguyên tắc xây dựng đảng về mặt tổ chức, "Hai sách lược của đảng xã hội dân chủ trong cách mạng dân chủ" (1905) trình bày lí luận chuyển từ cách mạng tư sản dân chủ sang cách mạng xã hội chủ nghĩa. Năm 1905, Lênin về nước trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng chống chế độ Nga hoàng. Cách mạng 1905 thất bại, Lênin lại phải ra nước ngoài và sống lưu vong cho đến 1917. Trong thời kì cách mạng thoái trào, Lênin quan tâm đấu tranh chống chủ nghĩa xét lại trong triết học. Tháng 4.1917, về nước sau khi chế độ Nga hoàng bị lật đổ từ tháng 2. Lênin đưa ra "Luận cương tháng Tư"1917, cương lĩnh đấu tranh chuyển cách mạng tư sản dân chủ thành cách mạng xã hội chủ nghĩa. Viết "Nhà nước và cách mạng" (1917), Lênin lãnh đạo cuộc Cách mạng tháng Mười thắng lợi và trở thành chủ tịch Hội đồng uỷ viên nhân dân.