Bài thơ "Lá Diêu Bông" là câu chuyện tình có thật của nhà thơ Hoàng Cầm. Khi mới được 8 tuổi, Hoàng Cầm về thăm nhà ở làng Đình Bảng, tỉnh Bắc Ninh, sau khi đi trọ học ở tỉnh. Đang ở trong quán hàng xén của mẹ, ông tình cờ gặp một người con gái 16 tuổi tên Vinh bước vào quán. Hoàng Cầm ngay lập tức phải lòng cô gái. Suốt 4 năm trời, cậu học trò nhỏ ngày đêm: "ngong ngóng sang bên kia đường số 1, xe xế nhà tôi khoảng hai mươi mét, nơi thiên thần của tôi ngồi bán quán nghèo". Người con gái mặc dù biết mối tình của Hoàng Cầm dành cho mình nhưng vẫn lẳng lặng. Một ngày kia, chị nói vu vơ với Hoàng Cầm "Đứa nào tìm được Lá Diêu Bông, từ nay ta gọi là chồng...". Mặc dù biết rằng thứ lá đó không có thật nhưng cậu học trò vẫn mải miết đi tìm. Năm Hoàng Cầm 12 tuổi, cô gái tên Vinh đi lấy chồng. Đến khoảng 25 năm sau, bài thơ "Lá Diêu Bông" được ông sáng tác

Những cô gái Kinh Bắc trong tranh minh họa của Bùi Xuân Phái (Tập thơ Về Kinh Bắc)

LÁ DIÊU BÔNG

Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng
Chị thẩn thơ đi tìm
Đồng chiều
Cuống rạ
Chị bảo
- Đứa nào tìm được Lá Diêu bông
Từ nay ta gọi là chồng

Hai ngày Em tìm thấy Lá
Chị chau mày
- Đâu phải Lá Diêu bông
Mùa đông sau Em tìm thấy Lá
Chị lắc đầu
Trông nắng vãn bên sông
Ngày cưới chị
Em tìm thấy Lá
Chị cười
Xe chỉ ấm trôn kim
Chị ba con
Em tìm thấy Lá
Xoè tay phủ mặt
Chị không nhìn
Từ thuở ấy
Em cầm chiếc Lá
Đi đầu non cuối bể
Gió quê vi vút gọi
Diêu bông hời...!
... Ới Diêu bông!...

PHỔ NHẠC CHO BÀI THƠ

(Nhà thơ Hoàng Cầm và nhạc sỹ Phạm Duy - người đầu tiên phổ nhạc
cho bài thơ Lá Diêu Bông)

Vào thập niên 1980, nhạc sĩ Phạm Duy đã phổ nhạc cho bài thơ. Nội dung bài thơ được giữ nguyên và ông chỉ thêm vào hai câu ở cuối bài

Em đi trăm núi nghìn sông

Nào tìm thấy Lá Diêu Bông bao giờ

Khoảng năm 1990, nhạc sĩ Trần Tiến phổ lại nhạc và lời mới cho bài thơ này, bài hát mang âm hưởng dân ca Bắc Bộ, lấy tên là "Sao em nỡ vội lấy chồng". Bài hát này được Trần Tiến sáng tác để tuyên truyền cho phong trào Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, một phong trào được Liên Hợp Quốc bảo trợ^[1]. Một thời gian sau, nó được dàn nhạc giao hưởng New York thể hiện nhằm đón chào Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam lên nhận giải thưởng của tổ chức này. "Sao em nỡ vội lấy chồng" từng được khá nhiều ca sĩ thể hiện như: Quang Lý, Thu Hiền, Trung Đức, Trần Thu Hà, Quang Linh,... Ngoài ra, một nữ ca sỹ người Nhật Bản cũng đã đưa bài hát này vào CD nhạc phát hành hơn 20 nước trên thế giới của mình

Trích lời bài hát:

...Ru em thời con gái kiêu sa  
Em đố ai tìm được lá diêu bông  
Em xin lấy làm chồng  

Ru em, thời thiếu nữ xa xôi  
Mình tôi lang thang muôn nơi đi tìm lá cho em tôi  
Ru em thời con gái hay quên  
Thương em tôi tìm được lá diêu bông  
Sao em nỡ vội đi lấy chồng?  

Diêu bông hỡi, diêu bông!  
Sao em nỡ vội đi lấy chồng?