Tên chữ: Kim Tích; tự: Quang Viễn; hiệu: Tĩnh Trai; sinh năm 1828 mất năm 1882, nhà chính trị, quân sự triều Nguyễn, chí sĩ yêu nước. Quê làng Xuân Đài, huyện Diên Phước (nay là thôn Xuân Đài, xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam). Năm 20 tuổi đỗ cử nhân, 25 tuổi đỗ phó bảng. Làm quan dưới triều Tự Đức, nổi tiếng cương trực và thanh liêm. Năm 1879, làm phó sứ đàm phán với sứ thần Tây Ban Nha. Năm 1880, làm thượng thư Bộ Binh, tổng đốc Hà Ninh (Hà Nội và Ninh Bình). Trước tình hình Pháp đem quân đến Hà Nội, Hoàng Diệu tích cực chỉnh đốn quân đội, tăng cường phòng thủ, sẵn sàng đối phó mặc dù chủ trương này không được triều đình tán thành. Sáng sớm 25.4.1882, chỉ huy quân Pháp, đại tá Hăngri Rivie (Henri Rivière) đưa tối hậu thư và chỉ sau vài giờ, đem quân đánh thành Hà Nội. Hoàng Diệu chỉ huy quân chiến đấu, kiên quyết bảo vệ thành. Gần trưa, thành Hà Nội thất thủ, Hoàng Diệu thắt cổ tự tử, để lại một di biểu.