Nhật bản ngày nay
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Văn Trình (trang riêng)
Ngày gửi: 16h:04' 04-05-2009
Dung lượng: 33.6 KB
Số lượt tải: 5
Mô tả:
Nét đẹp Tokyo
Tokyo đang dần trở thành Los Angeles - một thành phố có phong cách đa dạng, vừa cổ kính, vừa hiện đại, vừa lãng mạn vừa nghiêm túc, vừa trật tự vừa xô bồ. Tokyo về đêm, nhìn từ trên cao trông như những tảng núi lởm chởm với ánh đèn lung linh mờ ảo. Những cao ốc với kiểu dáng riêng mọc lên, chạy dài ngút mắt, trùng điệp và ngộp thở.
Tokyo đất chật người đông, nên xây trên cao, dưới mặt đất, tận dụng các eo núi, các khoảng không, và hầm ngầm chi chít.
Từ Hà Nội, chúng tôi dừng chân tại Quảng Châu gần bốn tiếng sau đó mới đáp chuyến bay C7765 đi Tokyo. Mãi đến 20g mới tới được sân bay Narita. Một chuyến đi thật dài để đặt chân đến đất nước mặt trời mọc. Chúng tôi được thông báo ngày mai sẽ tập trung để bắt đầu chuyến viễn thám tới tòa nhà Roppongi nổi tiếng của thủ đô Tokyo, cấm cung hoàng gia Nhật Bản, đi bộ đến phố cổ Asakusa và buổi tối sẽ thăm vịnh Tokyo bằng tàu. Lại sẽ có một ngày dài nữa! Còn bây giờ là được tự do!
Ngẩn ngơ như kẻ mộng du mà mải ngắm nhìn cái thứ vật liệu tuyệt vời đó, cái thứ vật liệu vô tri vô giác nhưng hình như biết nói, biết suy nghĩ. Tokyo có nhiều công viên hơn tôi tưởng. Đất là vàng, là bạc nhưng công viên lại là kim cương bởi đó mới chính là không gian sống, là bản sắc văn hóa của người Nhật. Đủ loại thông, đủ loại cỏ với bonsai và hoa cảnh. Công viên Yoyosi, công viên Ueno mênh mông. Thanh niên, nam nữ, người già, trẻ nhỏ tụ tập ở đây trong những ngày nghỉ lễ, hội hè.
Những con đường nhỏ rải đá rợp bóng cây hoa anh đào, những cây hàng trăm tuổi rủ bóng che nắng, tuyết, mưa cho nhiều thế hệ. Quận Maronouchi Tokyo không có những cửa hàng Internet như Việt Nam (vì ai cũng có Internet cá nhân từ nhà đến công sở) nhưng lại có nhiều cửa hàng Pachico chơi với máy. Vào những nơi này tiếng máy kêu nghe vang cả óc, nhưng mọi người cứ thoải mái chơi miệt mài không ngưng nghỉ. Máy bắn bi này hình như có ma lực đối với người Nhật, nó có vẻ giống cái máy chống stress.
Nhật Bản được hình thành từ 7.000 hòn đảo xếp thành hình cánh cung với bốn hòn đảo lớn. Hongshu là hòn đảo nằm giữa và lớn nhất, chiếm 80% dân số. Theo truyền thuyết, nó từng là một phần của đại lục châu Á, rồi tách ra vào thời kỳ băng hà với hàng ngàn ngọn núi nhô cao. Thái Bình Dương bao quanh và biển Nhật Bản ngăn cách dải đất này với Trung Quốc. Một đất nước với 70% đồi núi, 67 ngọn núi lửa còn hoạt động.
Núi Phú Sĩ là ngọn núi cao nhất và được xem là biểu tượng tinh thần của đất nước Nhật. Sống chung với động đất và núi lửa, các thành phố của Nhật tập trung ở ven biển, có kiến trúc đặc thù để chịu đựng những cơn thịnh nộ của núi lửa và khí hậu dữ dội của vùng Syberi tràn xuống cùng những cơn bão biển nóng ẩm từ Thái Bình Dương thổi vào. Khí hậu thay đổi cực lạnh (tuyết rơi nhiều nhất trên thế giới) và cực nóng (42oC).
Tokyo cũng là một thành phố ven biển, là thủ đô của Nhật Bản, một đất nước nổi tiếng thế giới với những hàng hóa xuất khẩu hàng đầu thế giới mang nhãn hiệu "Made in Japan" như xe cộ, sắt thép, công nghệ cao, điện tử gia dụng, tàu biển, máy móc, hóa chất, thông tin…
30 năm sau Chiến tranh thế chiến thứ hai, từ một đất nước điêu tàn, kiệt quệ, các thành phố hầu như bị phá nát, cầu cống sụp đổ… Nhật Bản đã bắt tay xây dựng lại và tạo nên những phép lạ mới: thu nhập đầu người ngang bằng nước Mỹ và 10 năm sau đã vượt Mỹ để dẫn đầu thế giới về kinh tế.
Các nhà đầu tư Nhật Bản đã đi khắp thế giới đặt nhà máy, mua cổ phần, tạo dựng các công xưởng. Họ nhanh nhạy nắm bắt sáng kiến phát minh và nghiên cứu sâu hơn, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng rồi đem bán khắp thế giới. Họ biết đứng trên vai người khổng lồ để phát triển! Máy tính là phát minh của người Anh nhưng người Nhật đã làm lại rồi bán khắp thế giới, tàu điện khí 200km/giờ của người Pháp nhưng người Nhật lại làm ra tàu 300km/giờ và được nhiều nước trên thế giới đặt hàng.
Cũng như mọi dân tộc khác, nguồn gốc đất nước mặt trời mọc này cũng bắt đầu với bao truyền thuyết. Còn về mặt lịch sử, có giả thuyết cho rằng chủng tộc Mongoloid di cư đến từ Trung Hoa, Mãn Châu, Triều Tiên kết hợp với người Ainu thổ dân hình thành nên Nhật Bản.
Những cuộc tranh giành ảnh hưởng giữa các thị tộc liên tục diễn ra. Từ năm 794-1185 Heian-Kio, sau đó gọi tên Kyoto trở thành kinh đô chính thức. Đến năm 1192 triều đại Shogun với luật danh dự của Samurai nổi tiếng ra đời. Nhật Bản trở thành xã hội phong kiến, rồi đến năm 1333, Ashikaga nắm quyền nhưng đến 1574 triều đại này sụp đổ do các cuộc chiến liên miên nảy sinh từ sự cát cứ của các sứ quân.
Đến thế kỷ 16, ba nhân vật vĩ đại Nobunaga Oda, Hideyoshi Toyotomi và Ieyasu Tokugawa đã thống nhất đất nước đặt nền tảng cho một nước Nhật phát triển. Nhưng Tokugawa vì nhiều lý do đã bế quan tỏa cảng gần hai thế kỷ.
Năm 1867 hoàng đế Komei băng hà, người con 15 tuổi được đưa lên ngôi với tên hiệu hoàng đế Meiji (Minh Trị), và lúc đó gia tộc Tokugawa sụp đổ, quyền lực được vị hoàng đế trẻ tuổi này thống trị. Hoàng đế Meiji đã lập ra hiến pháp vào năm 1889 và hội đồng thể chế, cơ quan cai trị nước Nhật và tạo nên một nước Nhật dân chủ, tiền đề cho sự phát triển đất nước.
Là vị vua trẻ ham học hỏi, ông đã kêu gọi nước Nhật cùng tìm tòi, nghiên cứu, bỏ qua quá trình phát triển thông thường mà tập trung vào các môn khoa học, kỹ thuật, gửi học sinh ra nước ngoài học tập, mời chuyên gia khắp nơi về giảng dạy. Các tập quán, xã hội của phương Tây được người Nhật tiếp thu, không phân biệt chính kiến, nhờ thế chỉ trong vòng 50 năm từ một nước phong kiến đóng cửa, Nhật trở thành một quốc gia hiện đại với nền kỹ thuật tiên tiến, giao thương với quốc tế và nhất là tạo ra được một lực lượng quân đội hùng hậu không thua kém các nước phương Tây.
Từ đây bắt đầu một lịch sử cận đại mà người Nhật đã làm cho cả thế giới rung động với chủ nghĩa bành trướng, phát xít. Năm 1894 Nhật hạ nhục Trung Quốc với việc đòi khoản chiến phí khổng lồ. Năm 1905 chỉ trong hai ngày Nhật đã xóa sổ hạm đội Bantique của Nga, năm 1895 chiếm Đài Loan, 1910 thôn tính Triều Tiên, rồi đến năm 1941 tiến chiếm Việt Nam, rồi tràn xuống Hong Kong, Myanmar, Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Phillippines, tấn công Mỹ tại Trân Châu cảng (Hawaii), bá chủ một vùng rộng lớn.
Nhật đầu hàng đồng minh vì hai quả bom nguyên tử thả xuống Hiroshima và Nagasaki. Tháng 8-1945, Tokyo bị hơn 1.500 máy bay ném bom tấn công phá hủy nhiều công trình kiến trúc quan trọng. Nhật Bản chính thức đầu hàng. 30 năm hậu chiến là thời kỳ Nhật Bản tập trung phát triển kinh tế, dùng kinh tế đi chinh phục cả thế giới.
Ở Nhật, hệ thống đô thị được qui định khá chặt chẽ, một thành phố độc lập phải có dân số lớn hơn 50.000 người và được điều hành bởi chính phủ, gọi là thành phố trực thuộc trung ương. Chính quyền địa phương được giao trọng trách quan trọng và có quyền lực tương đương như chính phủ với ba cấp chính quyền, một cấp điều hành chung và hai cấp cơ sở. Mỗi thành phố được chia thành nhiều đơn vị (Wards), mỗi Ward đều có bộ máy hành chính. Thị trưởng thành phố do dân bầu lên.
Thủ đô Tokyo có 23 đơn vị cùng với trung tâm, được hiểu như một thành phố trung tâm và 23 thành phố độc lập (thành phố vệ tinh). Mỗi thành phố vệ tinh có diện tích tương đương, chức năng quản lý giống nhau. Luật qui hoạch và Luật hành chính cơ sở qui định thành phố cực lớn (Metropolis) phải có dân số trên 2 triệu, thành phố lớn (Big city) từ 500.000 đến 2 triệu dân, thành phố trung bình từ 100.000-500.000 dân, thành phố nhỏ từ 30.000-100.000 dân, thành phố cực nhỏ (Mini city) dưới 30.000 dân.
Nhật Bản có một luật qui hoạch rất rõ ràng, được tiến hành nghiên cứu từ trên xuống, đó là qui hoạch toàn quốc, qui hoạch vùng, qui hoạch cơ sở hạ tầng vùng như tàu tốc hành, tàu xuyên quốc gia, đường cao tốc, bến cảng, sân bay rồi mới đến qui hoạch thành phố, qui hoạch cơ sở.
Nó được qui hoạch cứng và mềm với nội dung là "Qui hoạch các chính sách, thiết lập qui hoạch sử dụng đất, qui hoạch hạ tầng và cuối cùng là lập dự án phát triển cụ thể". Nó cũng không cứng nhắc như ở Việt Nam là qui hoạch tỉ lệ 1/5.000, 1/200 và qui hoạch chi tiết 1/500 mà không nêu cụ thể thời gian và biện pháp thực hiện, qui hoạch của mỗi địa phương lại chõi với qui hoạch vùng và các qui hoạch độc lập khác! Sự mâu thuẫn này kéo theo nhiều thành phố lớn ở Việt Nam cứ loay hoay điều chỉnh mãi, quá phức tạp và không mang lại hiệu quả.
Nhật Bản là một nước tiên tiến về đầu tư, bất cứ qui hoạch nào hoàn chỉnh đều được quảng cáo rộng rãi, có các chính sách và đề xuất giải pháp quản lý thực hiện qui hoạch, không có chuyện đền bù giải tỏa, tất cả đều có thỏa thuận và đồng tình với người có đất. Ngoài ra họ còn lập ra các ban hỗ trợ, xúc tiến để đàm phán, giải quyết các vấn đề xã hội liên quan… cho đến khi tất cả người dân vùng qui hoạch đồng thuận họ mới phê chuẩn qui hoạch bằng văn bản dưới luật. Đó là kim chỉ nam bắt buộc mọi người tuân thủ, từ người dân cho đến chính phủ.
Tokyo sẽ được qui hoạch lại bằng việc khai thác những thế mạnh tích tụ, chính quyền sẽ xây dựng các trung tâm phụ và những khu mới tại lõi trung tâm, mỗi khu vực sẽ mang một đặc trưng đô thị riêng và đóng vai trò khác nhau hỗ trợ cho lõi trung tâm, cũng giống như thành phố Hồ Chí Minh có quận 1, quận 2, quận 4 là lõi trung tâm và các vùng khác là trung tâm phụ. Các khu vực này được xác định là những khu vực kinh doanh mang tầm quốc tế đồng thời cũng là những khu vực văn hóa đô thị được thúc đẩy để phát triển.
Trung tâm Tokyo được xem là trái tim kinh tế, chính trị của Nhật Bản, thể hiện sức sống và sức hút của đất nước này với thế giới. Thời gian qua, nó đã trở nên quá chật chội do đất đai khan hiếm, mục tiêu chính của nó lại là kinh tế khiến các chức năng khác không phát huy tác dụng. Vì thế, "Định hướng phát triển trung tâm" do chính quyền thành phố đưa ra vào tháng 4-1997 là nhằm trẻ hóa, giữ cho khu trung tâm luôn có sức sống và mang nhiều chức năng khác nhau.
Các thành phố nằm liền kề lõi trung tâm được xem là các thành phố để làm mới lại bộ mặt của trung tâm Tokyo như thành phố Otemachi, Yurakucho. "Hiệp hội phát triển đô thị" bao gồm chính phủ trung ương, chính quyền thành phố và các chủ đất được khởi động thành lập.
Tương lai của các thành phố liền kề được xem là đầu tàu cho sự phát triển thủ đô với những nét đặc trưng phù hợp với thủ đô. Định hướng này được phác thảo dưới tiêu đề "Phát triển thành phố thông qua sự hợp tác hòa hợp giữa xã hội và người dân". Những thành phố vệ tinh khác như Shibuya có chức năng như là một "Thành phố sang trọng truyền tải thông điệp cuộc sống" với cảnh quan đẹp dành cho những người lao động sáng tạo phần mềm.
Thành phố vệ tinh Ueno-Asakusa là một thành phố của du lịch và văn hóa bao gồm các công trình nghệ thuật và hàn lâm, công trình lịch sử, các festival và lễ hội và được mô tả là "Thành phố giàu văn hóa, nuôi dưỡng nghệ thuật và truyền thống".
Thành phố vệ tinh Ikebukuro được mang tên "Thành phố với muôn mặt cuộc sống và sự tương tác lẫn nhau" với đầy đủ tiện nghi cuộc sống và phương tiện giải trí. Thành phố Osaki sẽ phát triển thành một trung tâm phát triển công nghệ của thế kỷ 21, một thành phố đa chức năng, nơi mà "sự sống sẽ tràn đầy những vị ngọt"! Còn thành phố vệ tinh Shinyuku là một thành phố tương tác và giao lưu, một thành phố đầy năng lượng góp phần vào sự phát triển của trung tâm Tokyo… Và còn nhiều nữa.
Vùng đô thị Tokyo rộng lớn được phân vùng qui hoạch: nơi cần phát triển và nơi là khu vực xanh cần bảo vệ không phát triển đều được xác định rõ ràng theo từng vành đai với ý tưởng tạo ra "vòng cung thủ đô". Hệ thống giao thông đường sắt, cao tốc đóng vai trò quan trọng trong việc điều chuyển lưu thông giữa đô thị trung tâm và các vệ tinh với bán kính từ 50-100km. Toshino cũng cho biết vùng Tokyo đang chịu áp lực lớn của việc gia tăng dân số (đến 32% dân số Nhật Bản tập trung ở đây).
Chính vì thế, qui hoạch đô thị cần phải tính trước và quản lý thật rõ ràng mà nhờ đó mới có thể tổ chức cho từng đó con người ăn ở, làm việc, giải trí mà không gây ô nhiễm, ách tắc. Công việc này do một bộ máy quản lý khoa học và tỉ mỉ, không thỏa hiệp… đảm nhận. Buổi chiều thứ sáu, Tokyo bỗng vỡ òa như đàn kiến từ mọi ngóc ngách chui lên tràn ngập mặt đất, đường sá bỗng sinh động với bước chân người thoăn thoắt. Họ đã hoàn thành công việc một ngày và ngày mai sẽ là ngày nghỉ cuối tuần.
Từ các chuyến tàu điện ngầm, xe bus, từ các cao ốc, nhà máy, dòng người tràn lên phố và bắt đầu thụ hưởng cuộc sống. Những khuôn mặt không còn đăm chiêu, xa vắng, lạnh lùng, những bước chân không còn "lập trình" cố định một chiều như những robot vô cảm. Họ cười đùa, chào hỏi, mua sắm, họ ôm nhau, bá vai bá cổ. Những thanh niên tóc bôi keo, nhuộm xanh, nhuộm đỏ, những cô gái Nhật màu da nhuộm nâu bóng với chiếc rốn xinh xinh đính cái khoen lủng lẳng. Chúng tôi chọn một quán cà phê ở quảng trường nhỏ nơi có cửa xuống hầm dẫn đến hàng chục toa tàu chạy khắp thành phố.
Đây như là những nút giao thông ngầm của thành phố, từ đây có thể quan sát được một phần sinh hoạt của người Nhật, cũng nhộn nhịp, ồn ào, cũng ăn vặt, cũng hút thuốc, cũng mua bán lung tung, và có những ban nhạc tự phát, trống kèn inh ỏi, và quảng cáo đủ thứ với những búp bê Nhật mặc áo hai dây, nhảy Lambada và mời chào khán giả mua nước hoa, keo xịt tóc. Những cô gái Nhật nhỏ con, mắt một mí và trắng như bông bưởi ở đâu mà nhiều thế, hình như họ chỉ chờ tới thứ sáu để tụ tập về đây, vui chơi giải trí và hẹn hò. Hẹn hò ở nút giao thông ngầm đúng là một nét văn hóa của nền văn minh xe điện ngầm.
Tokyo đang dần trở thành Los Angeles, một thành phố có phong cách đa dạng, vừa cổ kính vừa hiện đại, vừa lãng mạn vừa nghiêm túc, vừa trật tự vừa xô bồ.
Tokyo có nhiều đền đài, chùa chiền với kiến trúc cổ bằng gỗ cao từ 1-5 tầng, có khả năng chống động đất hoặc những quần thể bằng đá với cách bố trí trông như những pháo đài, nằm xen kẽ giữa quần thể đô thị hiện đại, với những chung cư cao tầng vừa phải do không gian ở của người Nhật khá khiêm tốn. Tokyo đang mang trong nó 32% dân số với diện tích trải rộng khiến nơi ở và đi làm cách xa nhau cả hai giờ đồng hồ đi tàu điện.
Tôi được Toshino mời đến xem một khu nhà ở mới mà chính anh thiết kế và xây dựng với những biệt thự mini ở ngoại ô thành phố, giống khu nhà ở liên kế ở Việt Nam. Anh cho biết, vật liệu xây dựng truyền thống ở Nhật là gỗ, nhưng hiện nay giá thành quá đắt, nên nhiều nhà ở mới của Nhật chuyển qua sử dụng vật liệu tổng hợp, lắp ghép.
Từ cầu thang, mái, trần cho đến lốc vệ sinh, bếp đều được gia công tại nhà máy, nên thời gian xây dựng ở Nhật rất nhanh. Mọi thứ đều giống như trong ngôi nhà của người Việt, chỉ duy nhất khác là họ bày biện rất ít đồ đạc, bên trong không giường, không bàn ghế, người Nhật ngồi trên những tấm chiếu rơm gọi là Tatami, chỗ ngủ là tấm nệm mỏng được xếp gọn gàng. Ở mỗi góc tường có Tokonoma như một lò sưởi điện, đơn giản nhưng tinh tế… tất cả tạo nên một phong cách sống rất … Nhật.
Người Nhật bây giờ xem ra ít chịu áp lực của thứ đạo đức "nam nữ thọ thọ bất thân" Khổng giáo nữa. Những ngôi nhà màu đỏ được xây dựng khắp Tokyo và các thành phố vệ tinh với những biểu tượng lạ lùng, ở đó họ được tự do, được giải phóng! Một nửa phương Tây và một nửa Á Đông.
Nam nữ tự do gặp gỡ mà không sợ bị ai dòm ngó. Một thẻ từ với mã số, ổ khóa xài thẻ, thức ăn, đồ uống cũng xài thẻ, máy tính tự động tính tiền trong thẻ với giá cả rõ ràng được niêm yết: 1 giờ 5000 yen, 2 giờ 7000 yen, 3 giờ … Nhu cầu này đang rất lớn, họ không còn hẹn hò ở công viên hay các đền thờ thần đạo truyền thống với ánh mắt ngập ngừng, e thẹn nữa. Thời đại @ mà! Chuyện trai gái được giải quyết bên trong những khách sạn màu đỏ, và được bí mật tuyệt đối.
Người Nhật hiện đại đang tận hưởng những thành quả mà mấy chục năm qua họ cố đè nén, tích lũy đưa đất nước vượt lên mọi thử thách. Kỷ luật, tập tục phong kiến và đạo Khổng đã được thế hệ thời Minh Trị tuân giữ nghiêm ngặt cho mọi tầng lớp, còn giờ đây thế hệ trẻ như đang muốn thoát ra cái vòng cương tỏa đó.
Mỗi tối, tôi và Long lân la ở những khu phố nhộn nhịp, những lễ hội về đêm... Hình như mỗi người Nhật đều có hai khuôn mặt, một rất nghiêm nghị, lễ phép nhã nhặn vào ban ngày, một phóng khoáng, vô kỷ luật, buông thả, phóng túng, chơi "xả giàn" vào ban đêm.
Sự tự do thể hiện bản ngã của mình trong vài giờ xem ra rất quí đối với họ. Toshino cũng vậy, anh đã đưa chúng tôi đến nhiều quán bar, karaoke, discotheque, sex shop, và ở lĩnh vực này, người Nhật cũng đã phát minh ra đủ thứ "công cụ" phục vụ cho việc phòng the, kể cả phim ảnh, sách báo khiêu dâm bán tràn lan từ sân bay đến các ngóc ngách. Họ cho rằng đè nén xu hướng hưởng lạc là phi tự nhiên theo một triết lý sống mà Toshino đúc kết: "Mọi cái đều phải đúng chỗ, đúng lúc, thỏa mãn thể xác để không đồi bại tâm hồn".
Phụ nữ Nhật Bản cũng càng ngày càng muốn thoát ly khỏi giềng mối cũ của đạo Khổng nhiều hơn. Toshino cho biết phụ nữ Nhật Bản đang có xu hướng muốn sống độc lập, độc thân và làm chủ công việc của mình, thoát khỏi cái bóng của người đàn ông xưa, họ thích đi du lịch, thích mở công ty riêng, nói tóm lại họ thích được tự do…
Trước đây, như lời anh nói, phụ nữ chỉ ở trong nhà, làm nội trợ, nuôi dạy con cái, và chờ chồng!… "mà ông chồng thì, như các bạn biết đấy, ngoài giờ làm việc họ còn bận la cà ở những nơi thư giãn, và việc thư giãn của đàn ông Nhật Bản hiện nay ngày càng phức tạp, không chỉ có Geisha như thời xưa nữa, đủ mọi thứ…". Tôi cùng Long đã ngồi hàng giờ giữa phố xá Tokyo tấp nập. Hàng đoàn thanh niên, nam nữ mặc áo thun, quần jean Mỹ vui đùa mua sắm chen đua.
Các ý kiến mới nhất